benson1_Paula BronsteinGetty Images_bangladeshcholeravaccine Paula Bronstein/Getty Images

We moeten ook de strijd tegen cholera winnen

JOHANNESBURG – Sinds 2017 kampt Jemen met de grootste en snelst om zich heen grijpende cholera-uitbraak in de moderne geschiedenis. Dagelijks werden duizenden nieuwe besmettingen gemeld, waarvan ruim de helft onder kinderen. En Jemen was niet het enige land: in hetzelfde jaar raakten ruim 1,2 miljoen mensen in 34 landen besmet met cholera, en overleden er 5654 mensen aan de ziekte. Omdat cholera voorkomen en behandeld kan worden, had dit nooit mogen gebeuren. Gelukkig zijn er ook redenen om te hopen dat dit niet wéér zal plaatsvinden.

Cholera is een diarree-ziekte die wordt veroorzaakt door het drinken van water of het eten van voedsel dat is besmet met de bacterie Vibrio cholerae. De ziekte verspreidt zich snel in gebieden waar het aanbod van rioolvoorzieningen en schoon drinkwater ontoereikend is, waardoor het vooral een ziekte is van de armsten en meest kwetsbaren – heel jonge en heel oude mensen, ondervoede en ontheemde mensen.  Zonder ingrijpen kan cholera binnen een paar uur dodelijk zijn. Hoewel de behandeling – een basale rehydratie-therapie – eenvoudig is, is het onwaarschijnlijk dat de meest gemarginaliseerde leden van de samenleving er toegang toe hebben.

De afgelopen drie jaar heeft de Global Task Force on Cholera Control – een bondgenootschap van ruim vijftig  organisaties – echter gewerkt aan het elimineren van cholera als bedreiging van de volksgezondheid. Als voorzitter van deze GTFCC steun ik vol trots onze mondiale routekaart, die zich ten doel stelt de ziekte in twintig landen uit te roeien en in 2030 een reductie van 90 procent te bereiken van de ermee samenhangende sterfgevallen, zowel door het gebruik van een oraal choleravaccin uit te breiden als door de water-, riool- en hygiëne-voorzieningen (kortweg ʻWASHʼ) te verbeteren.

Op basis van deze routekaart zijn de GTFCC-partners eind 2017 aan het werk gegaan om een support-systeem op te zetten voor door cholera getroffen landen. Door de technische hulp op te schalen, en instrumenten en aanbevelingen aan te bieden ter ondersteuning van de ontwikkeling van nationale plannen om cholera in toom te houden, heeft de GTFCC bijgedragen aan het in staat stellen van nationale overheden om de leiding te nemen bij de implementatie ervan.

In Haiti heeft het ministerie van Volksgezondheid en Bevolking in de getroffen gebieden bijvoorbeeld zogenoemde ʻrapid-responseʼ-teams ingezet, die huizen hebben gedesinfecteerd, hygiëne-middelen hebben gedistribueerd en hebben gezorgd voor gezondheidseducatie. In 2018 had het land het laagste aantal cholerabesmettingen sinds de uitbraak van de pandemie in 2010. Haiti heeft het afgelopen jaar geen enkele cholerabesmetting meer gemeld, wat getuigt van de kracht van een sterk toezicht op de verspreiding van ziekten en van het ter beschikking stellen van WASH-diensten.

Bovendien hebben negen getroffen landen in 2017 met steun van de GTFCC-partners 10,5 miljoen doses van het orale cholera-vaccin afgeleverd. Binnen een jaar, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), kelderde het aantal besmettingen met 60 procent naar 499.447 in 34 landen, met 2990 sterfgevallen als gevolg. Hoewel de exacte rol die het vaccin in deze daling heeft gespeeld nog niet volledig is gedocumenteerd, is het duidelijk dat het vaccin een belangrijk deel van de oplossing is.

Introductory Offer: Save 30% on PS Digital
PS_Digital_1333x1000_Intro-Offer1

Introductory Offer: Save 30% on PS Digital

Access every new PS commentary, our entire On Point suite of subscriber-exclusive content – including Longer Reads, Insider Interviews, Big Picture/Big Question, and Say More – and the full PS archive.

Subscribe Now

Door cholera getroffen landen zijn leiding blijven geven aan deze strijd. De afgelopen drie jaar hebben ze met steun van Gavi, the Vaccinatie-Alliantie, ruim vijftig miljoen doses van het orale cholera-vaccin afgeleverd. Cholera-uitbraken deden zich voor in Burundi, de Democratische Republiek Congo, Ethiopië, Mozambique en Soedan. De getroffen landen zijn er echter in geslaagd effectiever te reageren, deels dankzij de steun van de GTFCC.

Er zijn ook pogingen onderweg om verder te gaan dan het louter reageren op uitbraken, zoals in Bangladesh, Zambia en Zimbabwe, waar gewerkt wordt aan het in toom houden en uitroeien van cholera op de langere termijn. In Mozambique werd vorig jaar aangetoond hoe belangrijk preventief handelen is: nadat tyfoons het risico op een uitbraak hadden vergroot, lanceerde de overheid snel een inentingscampagne en voorkwam zij daardoor dat de ziekte voet aan de grond kreeg.

Maar het orale cholera-vaccin – dat slechts drie jaar effectief is – is geen langetermijnoplossing. Het biedt daarentegen een overbrugging tussen de respons op een uitbraak en de beheersing van deze ziekte op de langere termijn. Nu klimaatverandering, verstedelijking en bevolkingsgroei een ideale voedingsbodem zijn voor cholera hebben we meer landen nodig die van deze overbrugging gebruik maken – en wel zo snel mogelijk.

Dat betekent dat we door moeten gaan met het samenwerken met producenten om de toegang tot vaccins uit te breiden. De succesvolle herfinanciering van Gavi in juni dit jaar zal er veel toe bijdragen om dit doel te bereiken. Het betekent ook dat de investeringen in de versterking van de WASH-voorzieningen moeten worden verhoogd, die bevolkingen kunnen beschermen tegen cholera, lang nadat de effecten van een vaccin alweer zijn uitgewerkt.

Bovendien hebben, om de doelstellingen van onze mondiale routekaart ook in een snel veranderend mondiaal landschap te kunnen verwezenlijken, landen flexibele, goed toegeruste support-mechanismen nodig. Dat is de reden dat het secretariaat van de GTFCC het Country Support Platform heeft ingericht, dat een aanvulling is op het choleraprogramma van de WHO.

Het Country Support Platform zal verantwoordelijk zijn voor het garanderen van een effectieve organisatie van middelen om cholera-uitbraken in goede banen te leiden, en de landen en gemeenschappen steunen die dat het hardst nodig hebben. Dit zal onder meer het bouwen van capaciteit voor het houden van toezicht, het rapporteren en het analyseren omvatten. We kunnen cholera immers niet bestrijden als we niet weten waar zich uitbraken voordoen.

Met dit doel voor ogen moeten we een einde maken aan het stigma dat cholera omgeeft. Embargoʼs op het verkeer van mensen en goederen zijn niet alleen ineffectief als het gaat om het voorkomen van de verspreiding van de ziekte; ze zorgen er ook voor dat overheden terughoudend zullen zijn bij het melden van uitbraken, uit angst voor de economische gevolgen. Als landen er zeker van zijn dat ze eerder gesteund dan gestraft zullen worden, kunnen ze een pro-actieve aanpak van de preventie doorvoeren. Het doel van het Country Support Platform is het vermogen van landen te versterken om uitbraken in de kiem te smoren.

Gelukkig hebben veel landen – zoals Ethiopië, Kenia en Soedan – toegezegd om multisectorale plannen voor de beheersing van cholera te ontwikkelen, met hulp van de GTFCC. Voor dit werk is effectieve, grensoverschrijdende communicatie en samenwerking tussen beleidsmakers, gezondheidszorgwerkers, aanbieders van WASH-voorzieningen en lokale gemeenschappen essentieel. Het Country Support Platform zal dergelijke inspanningen faciliteren, dienen als hub voor het werk van de GTFCC en helpen effectieve samenwerking te bevorderen.

De COVID-19-pandemie heeft de gezondheidszorgsystemen in de hele wereld fors onder druk gezet. Het laatste dat landen nodig hebben is dat ze ook nog eens te maken krijgen met cholera-uitbraken. De GTFCC – en het nieuwe Country Support Platform – staan klaar om ervoor te zorgen dat dit niet zal gebeuren.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/6DedcPpnl