matola2_Per-Anders PetterssonGetty Images_malawi cooking Per-Anders Pettersson/Getty Images

Schoon koken bevordert de emancipatie van vrouwen

NAIROBI – Ruim zeshonderd miljoen Afrikanen hebben geen toegang tot elektriciteit en ruim negenhonderd miljoen Afrikanen hebben geen toegang tot schone vormen van koken. De gevolgen voor de gezondheid, het levensonderhoud en het welzijn van zowel de bevolking in de steden als op het platteland – vooral vrouwen en meisjes – zijn ernstig en verstrekkend.

In 2021 woonden vier van de tien mensen zonder toegang tot schone kookvoorzieningen in Afrika, waar bijna vier op de vijf mensen hun maaltijden nog steeds bereiden op open vuur en traditionele fornuizen, met vervuilende brandstoffen zoals hout, houtskool en dierlijke mest. In 2022 waren wereldwijd ongeveer 3,2 miljoen sterfgevallen te wijten aan huishoudelijke luchtvervuiling veroorzaakt door kookbrandstoffen en -technologieën.

Omdat vrouwen het meeste koken, vaak met kinderen op sleeptouw, worden zij hieraan het meest blootgesteld. In Afrika zijn vrouwen en kinderen verantwoordelijk voor zestig procent van de vroegtijdige sterfgevallen als gevolg van rookinhalatie en luchtvervuiling binnenshuis.

Maar het gebrek aan schone kookvoorzieningen schaadt vrouwen en meisjes ook op andere manieren. Met name omdat het tijd kost om brandstof te verzamelen – naar schatting 1,5 uur per dag voor een gemiddeld huishouden – kunnen de vrouwen en meisjes die meestal verantwoordelijk zijn voor deze taak misschien niet in hun levensonderhoud voorzien of een opleiding volgen. Toegang tot schone vormen van koken vertaalt zich daarom direct in empowerment van vrouwen en meisjes.

Gelukkig naderen we misschien een keerpunt. Op de Summit on Clean Cooking in Africa, die op 14 mei in Parijs wordt gehouden, komen regeringsleiders, hoofden van financiële instellingen, ontwikkelingspartners en beleidsmakers uit de hele wereld bijeen om een routekaart te ontwikkelen voor universeel schoon koken in Afrika.

Elke strategie voor het bevorderen van schoon koken op het continent zal de energie-, sociale beschermings- en financiële sectoren erbij moeten betrekken. Het Internationaal Energieagentschap, dat de top organiseert, schat dat het dit decennium ongeveer acht miljard dollar per jaar zal kosten om te zorgen voor universele toegang tot schone vormen van koken – inclusief schone kooktoestellen, apparatuur en infrastructuur.

Introductory Offer: Save 30% on PS Digital
PS_Digital_1333x1000_Intro-Offer1

Introductory Offer: Save 30% on PS Digital

Access every new PS commentary, our entire On Point suite of subscriber-exclusive content – including Longer Reads, Insider Interviews, Big Picture/Big Question, and Say More – and the full PS archive.

Subscribe Now

Schoon koken kan alleen werken als huishoudens toegang hebben tot betaalbare, betrouwbare en, idealiter, hernieuwbare energie. Investeringen in hernieuwbare energie – een gebied waar Afrika een enorm potentieel heeft – zijn dus cruciaal. Vooruitgang belooft banen te creëren op het continent, gendergelijkheid en vrouwenemancipatie te bevorderen en een gezondere toekomst voor vrouwen en kinderen te garanderen.

Kenia heeft van schoon koken al een belangrijke ontwikkelingsprioriteit gemaakt. Mijn organisatie, MaMa Doing Good, werkt samen met gemeenschappen in het hele land om de toegang tot schone energie voor verlichting, koken en andere productieve doeleinden te vergemakkelijken. Ondertussen probeert de Clean Cooking Delivery Unit in the Office of the President financiering uit de particuliere sector vrij te maken voor Kenia’s ambitieuze doelen op het gebied van het klimaat en de schone energie, waaronder universele toegang tot schoon koken in 2028. Buiten Kenia pleit de Organization of African First Ladies for Development voor de invoering van schone kooktechnologieën.

Maar vrouwen moeten niet alleen worden gezien als begunstigden van dergelijke inspanningen; als belangrijke belanghebbenden bij de energietransitie moeten ze ook worden betrokken bij besluitvormingsprocessen. Daarom hebben Afrikaanse vrouwelijke leiders, waaronder de first ladies, vorig jaar tijdens de inaugurele Africa Climate Summit in Nairobi een oproep ondertekend om de rol van vrouwen in de energietransitie te vergroten, onder meer door de oprichting van een Coalition of First Ladies for a Gender-Just Energy Transition in Africa.

We riepen ook op tot krachtiger inspanningen om universele toegang tot betaalbare, betrouwbare en duurzame energiediensten te leveren, en benadrukten het onlosmakelijke verband tussen de toegang tot energie, klimaat- en gezondheidsresultaten en vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid. Strategieën om luchtvervuiling en klimaatverandering tegen te gaan, energieplanning in bredere zin en gezondheidsinterventies moeten allemaal worden ontworpen met gender in gedachten.

Het ondersteunen van energie-ondernemerschap van vrouwen kan de tweeledige doelstelling van vrouwenemancipatie en de universele toegang tot energie verder bevorderen, met name de levering van energie aan huis. Inspanningen om de toegang tot betaalbaar krediet, kennis en vaardigheden te verbeteren kunnen hierbij helpen. Gendergerichte initiatieven moeten worden ondersteund door rechtvaardige partnerschappen met vrouwen en door vrouwen geleide bedrijven, organisaties en basisgroepen.

In heel Afrika en wereldwijd moeten vrouwen de middelen en mogelijkheden krijgen om een zinvolle bijdrage te leveren aan klimaatactie en de transitie naar schone energie. De aanstaande Summit on Clean Cooking in Africa is een ideale gelegenheid om dit doel dichterbij te brengen.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/qDQi0Ccnl